Co to jest ZPI i dlaczego powstał
Zintegrowany Plan Inwestycyjny (ZPI) jest szczególną formą planu miejscowego (art. 37ea ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym), uchwalaną przez radę gminy na wniosek inwestora. Instrument wprowadziła ustawa z 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1688) jako odpowiedź na brak MPZP na dużej części obszarów miast i wieloletnie procedury jego uchwalania. ZPI daje inicjatywę inwestorowi: to on przygotowuje projekt planu, a gmina w zamian uzyskuje inwestycję uzupełniającą (np. drogę, szkołę, zieleń publiczną). Wejście w życie ZPI powoduje utratę mocy dotychczasowych planów miejscowych na jego obszarze (art. 37ea ust. 4), a od 1 lipca 2026 r. ustawa wprost dopuszcza zmianę obowiązującego planu miejscowego w formie ZPI (art. 37eb ust. 2a).
Warunek: plan ogólny gminy
ZPI nie omija planu ogólnego. Do ZPI stosuje się przepisy o planie miejscowym (art. 37n ust. 1), a plan miejscowy rada gminy uchwala po stwierdzeniu zgodności z ustaleniami planu ogólnego (art. 20 ust. 1). Zgodność oznacza m.in., że przeznaczenie terenu mieści się w profilu funkcjonalnym strefy planistycznej, udział powierzchni biologicznie czynnej nie jest mniejszy, a nadziemna intensywność zabudowy nie jest większa niż ustalone dla tej strefy (art. 20 ust. 3).
1. Jak działa procedura ZPI
Kolejność czynności wyznacza art. 37ec ust. 2: najpierw negocjacje i projekt umowy, potem opinie, uzgodnienia i konsultacje społeczne, a dopiero na końcu zawarcie umowy urbanistycznej i uchwała rady gminy.
-
1 Wniosek inwestora i zgoda rady gminyInwestor (deweloper) składa za pośrednictwem wójta, burmistrza lub prezydenta miasta wniosek o uchwalenie ZPI (art. 37ea ust. 1). Do wniosku dołącza projekt zintegrowanego planu inwestycyjnego (art. 37eb ust. 1). Od 1 lipca 2026 r. rada gminy może uchwałą zobowiązać inwestorów do dołączenia koncepcji urbanistyczno-architektonicznej (m.in. maksymalna nadziemna intensywność zabudowy, minimalny udział powierzchni biologicznie czynnej, gabaryty, wizualizacja) i może zwolnić ich z obowiązku dołączenia projektu planu (art. 37eba). ZPI obejmuje co najmniej obszar:
- inwestycji głównej – przedsięwzięcia inwestora,
- inwestycji uzupełniającej – infrastruktury lub obiektów publicznych, do których realizacji inwestor się zobowiązuje (chyba że da się ją zrealizować na podstawie obowiązującego planu miejscowego – art. 37ea ust. 2a).
-
2 Negocjacje i projekt umowy urbanistycznejWójt, burmistrz albo prezydent miasta negocjuje z inwestorem umowę urbanistyczną i projekt ZPI, wprowadza zmiany do projektu planu, sporządza prognozę oddziaływania na środowisko (jeśli jest wymagana) oraz projekt umowy – od 1 lipca 2026 r. może to być też tylko założenia umowy (art. 37ec ust. 2 pkt 1–2). Przez umowę inwestor zobowiązuje się do realizacji inwestycji uzupełniającej, a może też przekazać gminie nieruchomości albo pokryć koszty inwestycji uzupełniającej i uchwalenia planu (art. 37ed ust. 1–2). Typowe zobowiązania:
- Budowa lub przebudowa drogi gminnej obsługującej inwestycję
- Przekazanie terenu lub budowa szkoły / przedszkola
- Realizacja terenów zieleni publicznej
- Partycypacja w kosztach infrastruktury technicznej
-
3 Opinie, uzgodnienia i konsultacje społeczneProjekt ZPI z uzasadnieniem i projektem umowy jest udostępniany publicznie, a następnie jednocześnie kierowany do opiniowania i uzgodnień oraz poddawany konsultacjom społecznym (art. 37ec ust. 2 pkt 3–4). Wyłożenia do publicznego wglądu w nowej procedurze nie ma – zastąpiły je konsultacje społeczne. Terminy są krótsze niż przy zwykłym MPZP: na opinie i uzgodnienia jest 14 dni, a konsultacje można ograniczyć do zbierania uwag i prowadzić przez co najmniej 21 dni (art. 37ec ust. 4–5). Następnie projekt jest poprawiany, a w razie potrzeby czynności się ponawia (art. 37ec ust. 2 pkt 5–6).
-
4 Umowa urbanistyczna i uchwała rady gminyDopiero po konsultacjach gmina zawiera umowę urbanistyczną w formie aktu notarialnego (art. 37ec ust. 2 pkt 7, art. 37ed ust. 9). Jej załącznikiem jest projekt ZPI, a skutki prawne powstają z dniem wejścia ZPI w życie (art. 37ed ust. 7–8). Następnie projekt trafia do rady gminy (art. 37ec ust. 2 pkt 9). Rada nie może wnosić poprawek – może plan uchwalić albo odrzucić i zwrócić z propozycjami zmian umowy (art. 37ef). Od 1 lipca 2026 r. rada podejmuje uchwałę w ciągu 2 miesięcy od przedstawienia projektu (art. 37eea). Gmina nie ma obowiązku uchwalenia ZPI.
Co zmieniła nowelizacja od 1 lipca 2026 r.
Ustawa z 30 kwietnia 2026 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 781) w zakresie ZPI m.in.:
- dopuszcza zmianę obowiązującego planu miejscowego w formie ZPI (art. 37eb ust. 2a),
- zwalnia z obowiązku objęcia ZPI obszaru inwestycji uzupełniającej, jeśli można ją zrealizować na podstawie obowiązującego planu (art. 37ea ust. 2a),
- pozwala radzie gminy wymagać koncepcji urbanistyczno-architektonicznej i zwolnić z projektu planu (art. 37eba),
- pozwala inwestorowi pokrywać koszty procedury jeszcze przed zawarciem umowy urbanistycznej (art. 37ebb),
- pozwala radzie wycofać zgodę do czasu zawarcia umowy, a zgoda pozostaje ważna mimo zmian projektu po negocjacjach (art. 37ec ust. 1a i 2a),
- wprowadza 2-miesięczny termin na uchwałę rady (art. 37eea) i 2-miesięczny termin rozpatrzenia skargi na ZPI przez sąd administracyjny (art. 37efa),
- wydłuża termin na udostępnienie wniosku z 3 dni roboczych do 14 dni (art. 37eb ust. 4).
Do wniosków złożonych przed 1 lipca 2026 r. stosuje się co do zasady przepisy dotychczasowe, z wyjątkami wymienionymi w art. 10 ust. 3 ustawy nowelizującej. Już od 27 stycznia 2026 r. rada gminy może też uchwalić zasady określania postanowień umów urbanistycznych, obowiązujące dla wszystkich takich umów w gminie (art. 37ed ust. 12–14, Dz. U. z 2026 r. poz. 24).
2. ZPI vs zmiana MPZP – kiedy co wybrać
-
4 Kiedy ZPI jest lepszy niż zmiana MPZP
- Brak MPZP na terenie i mała szansa na jego uchwalenie z inicjatywy gminy – pod warunkiem, że w gminie obowiązuje plan ogólny
- Projekt wymaga parametrów innych niż w obowiązującym MPZP (np. wysokość, mix funkcji) – ale w granicach planu ogólnego: profil funkcjonalny strefy, maksymalna nadziemna intensywność zabudowy i minimalny udział powierzchni biologicznie czynnej
- Inwestor ma silną pozycję negocjacyjną i może zaproponować atrakcyjne zobowiązania
- Gmina jest aktywna inwestycyjnie i chętna do partnerstwa z sektorem prywatnym
-
5 Kiedy standardowa zmiana MPZP jest lepsza
- Projekt mały lub niewymagający znaczących zobowiązań wobec gminy
- Gmina już planuje zmianę MPZP dla danego obszaru – można dołączyć do procedury
- Brak możliwości lub niechęć do poniesienia kosztów infrastruktury publicznej
devcheck wyświetla aktualne MPZP, przeznaczenie terenu i wskaźniki zabudowy dla działek w całej Polsce (wskaźniki liczbowe tam, gdzie gmina je publikuje) – jeden klik zamiast przeszukiwania geoportali.